In een faillissement wordt bijna altijd één rechter-commissaris benoemd, in deze zaak zijn dat er twee. Dat kan de rechtbank doen als meerdere belangen een rol spelen of de afwikkeling van de boedel complex is.
Een BV verzoekt de rechtbank om faillietverklaring. Na summier onderzoek blijkt dat de BV in de toestand verkeert dat zij heeft opgehouden te betalen. In zo’n geval wordt het faillissementsverzoek toegewezen. Dan komen twee andere figuren ten tonele: de curator en de rechter-commissaris.
Taak rechter-commissaris
De regels over de benoeming en taak van de rechter-commissaris staan in de Faillissementswet. Als het faillissement over het vermogen van een schuldenaar wordt uitgesproken, dan wordt een curator ‘aangesteld’ en wordt tegelijk een rechter-commissaris uit de rechtbank ‘benoemd’. De rechter-commissaris moet toezicht houden op de werkzaamheden van de curator. De rechter-commissaris is steeds een van de rechters uit de sectie Insolventie van de rechtbank. De rechter-commissaris heeft een belangrijke rol in het bestuur van de boedel. In de Faillissementswet staat dat de rechtbank steeds de rechter-commissaris moet horen voordat de rechtbank een beslissing neemt over het beheer of de vereffening van de boedel.
‘Klacht’
De curator moet de rechter-commissaris toestemming vragen voor alle beschikkingshandelingen – zoals het verkopen van goederen van de boedel, het leggen van beslag op goederen, het opzeggen van arbeidsovereenkomsten of van een huurovereenkomst. Tegen het handelen (of nalaten) van de curator kan bij de rechter-commissaris worden opgekomen door iedere belanghebbende. Een ‘klacht’ over de curator is alleen ontvankelijk als de curator fouten heeft gemaakt in het beheer van de boedel. Het belang van de boedel moet dus voorop staan, en niet een individueel belang van de belanghebbende. Tegen alle beslissingen van de rechter-commissaris (de wet spreekt van ‘beschikkingen’) is beroep mogelijk. Dit beroep moet binnen vijf dagen worden ingesteld.
Twee rechter-commissarissen
Doorgaans wordt één rechter-commissaris benoemd, in het faillissement van deze BV worden er echter twee benoemd. De rechtbank verwacht namelijk dat dit in het belang is van een goede afwikkeling van het faillissement. Het betreft een faillissement waar uiteenlopende en omvangrijke belangen een rol spelen. De rechter-commissarissen zijn ieder afzonderlijk en tezamen bevoegd om de in de Faillissementswet genoemde bevoegdheden uit te oefenen. Wel komt de rechtbank met een taakverdeling: de ene rechter-commissaris krijgt tot taak het beslechten van geschillen in het kader van de afwikkeling van het faillissement. Hij beslist met name over het optreden in rechte door de curator, tegen de curator gerichte verzoeken van derden en de uitoefening van dwangmiddelen. De andere rechter-commissaris krijgt tot taak om toezicht te houden op de werkzaamheden van de curator. Dat laatste behoort tot de klassieke taken van de rechter-commissaris.